Follow the Moon

Op nieuwjaarsdag steek ik mijn neus onder de deken vandaan en voel ijzige kou! De wijzer van de thermometer in de kajuit is onder de 5ºC gezakt, kouder meet hij niet. Volgens de weerwebsite is het rond het vriespunt in Mytilini op Lesbos. We doen de verwarming aan en snel is er een aangename temperatuur binnen. Onze zeilboot is voor zomerse temperaturen gebouwd en comfortabel warm te houden tot een buitentemperatuur van ongeveer 10 graden. Daaronder wordt het lastiger, het ontbreken van dubbel glas, de polyester romp en het niet geïsoleerde dek zorgen voor een snelle afkoeling en veel vocht in de boot bij lagere temperaturen. We hebben wat isolerende maatregelen genomen om het leven aan boord aangenaam te houden. De vloerbedekking, die we met vooruitziende blik bewaard hadden, wordt uit de berging gehaald, we kopen wat warme vloermatten bij één van de vele tapijtenwinkels in de stad en maken zelf ‘dubbel glas’  met bubbelplastic, ongelooflijk effectief en met een kerstlichtje op tafel en de verwarming aan is het goed vertoeven aan boord.

Gelukkig is het weer na 2 dagen alweer omgeslagen, het waait nu uit zuid en de temperatuur is omhoog geschoten naar 20 graden overdag, weliswaar met een hoop wind maar dat kan de boot wel aan. De bemanning is soms wat gaar van het gekrijs van de wind en de woeste bootbewegingen tussen de 6 lijnen waarmee we vastliggen in de beschermde Marina van Mytilini, maar ja, dan hadden we maar in een huis moeten gaan wonen! Soms droom ik van een huisje in het bos, windstil, geurend naar dennenhout en het geluid van tjilpende vogeltjes.

Deze winter verblijven we op Lesbos. Onze zoektocht naar een geschikte winterplek in Griekenland was kort, er zijn heel weinig wintervaste marina’s, in tegenstelling tot de duizenden ankerplekken en stadskades voor de rest van het jaar. Tussen november en maart is Griekenland best onstuimig en koud. En voor ons in zijn de wintermaanden ook een welkome afwisseling om meer te genieten van het landleven, een plek beter te leren kennen en niet de hele dag bezig hoeven te zijn met de veiligheid van boot en bemanning.

Lesbos is het op 3 na grootste eiland van Griekenland en ligt ver oostelijk, dicht tegen Turkije aan. Zo dicht dat we op sommige plekken op moeten passen dat onze telefoons geen verbinding maken met Turkse providers, met alle kosten die daaraan vastzitten. Lesbos heeft een lange geschiedenis van overheersers: Romeinen, Bizantijnen, Ottomanen. Turken maar in 1912 werd het bevrijd door het Griekse leger en sinds 1914 hoort het officieel tot Griekenland. Helemaal vreedzaam is het ook daarna lange tijd niet geweest en in de 2^e wereldoorlog werd het bezet door Duitsland. De nabijheid van Turkije zorgt voor een nog altijd levendige (handels)relatie tussen beide landen, de Turkse kust, en daarmee Azië, is met 10 zeemijlen (iets meer dan 18 km) binnen handbereik.

In 2015 werd het eiland een symbool voor de vluchtelingencrisis in Europa. Talrijke vluchtelingen, afkomstig uit Syrië en andere landen, kwamen uit het nabijgelegen Turkije naar Lesbos om zo de Europese Unie te bereiken. Op Lesbos ontstond het uiteindelijk beruchte  vluchtelingenkamp Moria, waar op de slechtste momenten 20.000 vluchtelingen verbleven terwijl er eigenlijk plaats was voor 3000. Het drama wat zich heeft afgepeeld in dit gebied door de aanhoudende stroom vluchtelingen, het gebrek aan opvang en hulpgoederen en de onmogelijkheid om mensen te evacueren naar andere plaatsen in Griekenland en Europa heeft diepe sporen achtergelaten bij de bevolking. Nadat in 2020, midden in de eerste Corona-epidemie, een verwoestende brand uitbrak, werd gestart met de evacuatie en ontmanteling van kamp Moria.

De vluchtelingenstroom is in dit gebied de laatste jaren drastisch afgenomen. Waarschijnlijk heeft dat deels te maken met afname van het aantal vluchtelingen in de regio maar ook met opvang en grensbewaking door Turkije. In de stadhaven van Mytilini maken we kennis met de kustwachtboten en onderschepte vaartuigen. In Turkije worden splinternieuwe zodiacs opgetuigd met  twee150 PK buitenboordmotoren, kosten ruim 40.000 euro en de overtocht verkocht voor 2000 euro per persoon aan 25 opvarenden. De ‘schipper’ is één van de opvarenden die instructies krijgt over de te volgen route en landingsplek op Lesbos. Om de kans op een ongeziene overtocht te vergroten worden dagen met slecht weer uitgekozen. Helaas gaat het daarbij soms echt mis omdat slecht weer in deze zeestraat geen kattenpis is en zo’n boot ergens op de rotsen belandt. De komst van kleine, slechte bootjes met vluchtelingen die, zoals in 2013 na het uitbreken van de oorlog in Syrië, in grote getalen op Lesbos aanlanden lijkt verleden tijd. De immigrantenopvang nabij Moria, nu aan de kust bij Kara Tepe, is nieuw en gedegen opgebouwd.  In ieder geval wordt dat voor de buitenwereld zo gebracht. Kort na aankomst meld ik mij aan via een hulporganisatie voor medische hulp in het kamp, ze hebben echter de hele winter genoeg medische vrijwilligers en ze bewaren mijn gegevens voor als er onverhoopt uitvallers zijn. Ik krijg de adressen van zo’n 12 andere hulporganisaties die vrijwilligers inzetten  in het kamp (van juridische hulp tot yoga en vrijetijdsbesteding) maar besluit om daar niet verder mee te gaan  

In oktober komt Saskia op vakantie op Lesbos. We zeilen nog een paar dagen omdat het weer nog schitterend is en verkennen het eiland met de auto. De natuur en verscheidenheid aan landschappen op Lesbos is indrukwekkend. Er zijn 5, nu uitgedoofde, vulkanen  van rond 1000m hoogte. De vulkanische activiteit beperkt zich tot een aantal heetwater bronnen op verschillende plaatsen op het eiland.  We vinden uitgestrekte bossen, watervallen,  rivieren, 2 prachtige binnenzeeën en ruige kustlijnen. Er is een goed georganiseerd en bewegwijzerd wandelnetwerk op het eiland waarover we prachtige wandelingen maken. Het overgrote deel van de bevolking woont in de hoofdstad Mytilini en een paar grotere dorpen waardoor het eiland ruig en verlaten aandoet. De Grieken zijn trots op hun eiland en houden het schoon en verzorgd. Olijven worden veel verbouwd, op veelal kleinschalige plantages, met prachtige oude olijfbomen. We vinden Kastanjebossen, fruitgaarden (sinaasappels, citroenen, appels, vijgen en granaatappels), walnoot- en amandelbomen. Een groot deel van de groente- en fruitteelt komt van het eiland zelf. Lesbos is één van de weinige eilanden economisch vrijwel onafhankelijk door een productie van olijfolie en Ouzo, de visvangst en toerisme in de zomer. Dat ze niet alleen afhankelijk zijn van het toerisme is belangrijk, ook in de winter is er werk en zijn er inkomsten, de stad is levendig en alle voorzieningen en winkels draaien het hele jaar door. Het hoofdkwartier van de Aegean University is gevestigd op Lesbos en in de stad is gezellig druk met jonge mensen.

De bewoners van het eiland zijn vriendelijk, gastvrij en erg behulpzaam. Omdat wij één van de weinige buitenlanders zijn die in de winter op het eiland rondzwerven voelen wij ons soms de toeristische attractie. Bijvoorbeeld als we tijdens één van onze wandelingen in een café vol Griekse dorpsbewoners koffie drinken of reizen met het openbaar vervoer. Na een paar ritten met de bus komen we zelfs ‘onze’ chauffeur van een eerdere rit weer tegen, die ons dan ook onmiddellijk herkent.
Eén van de bekendste historische personages van het eiland is Sappho, een Oudgriekse lyrische dichteres, van ca. 600 j v. Chr. Haar liefdesgedichten gaan over zowel  heteroseksuele als homoseksuele verhoudingen. De sfeer van intimiteit tussen Sappho en meisjes in haar gedichten bezorgde haar de reputatie de vrouwenliefde aan te hangen vandaar het woord ‘lesbisch’  letterlijk “afkomstig van het eiland Lesbos”. 
Overigens is de precieze herkomst van de naam Lesbos niet éénduidig maar zou kunnen zijn afgeleid van het Griekse woord ‘lesvi’ wat ‘groen eiland’ betekent.

Het gehele eiland Lesbos is in 2012 opgenomen in het Unesco Global Geopark Network. Eén van de mooiste excursies maken we naar het Versteende Bos , aan de westkant van het eiland bij het dorp Sigri. Thomas en Saskia gaan in Oktober al een keer samen en in december gaat Thomas met mij op herhaling. We zijn die dag de enigen, onder een stralend blauwe hemel verkennen we de ongelooflijke omgeving waar 14 miljoen jaar geleden een indrukwekkend bos heeft gestaan. Na een flink aantal vulkaanuitbarstingen werd het bos geheel begraven onder meters as. Het water wat in de loop van de jaren zijn weg door de as naar beneden heeft gevonden heeft een proces van verstening van de bomen in gang gezet. De bomen die nog wortels hadden en vocht opnamen  zijn op een andere manier versteend dan de bomen die omgevallen zijn. In het landschap waar de bomen gevonden werden is een lange wandelroute aangelegd die langs de verschillende opgegraven bomen voert. Dat deze bomen al zoveel miljoenen jaren oud zijn geeft een ongelooflijk gevoel van kracht en weerbaarheid van onze aarde. Wij vragen ons af wie hier over nog eens 10 miljoen jaar zal rondlopen en wat er dan terug te vinden is van ons bestaan.

Naast het maken van excursies op het eiland steken we de nodige tijd in onderhoud en reparaties van onze Luna. Volgend seizoen moet ze weer in topconditie zijn voor verdere avonturen. Waarheen precies: we gaan er deze winter over nadenken. Onze mogelijkheden zijn ongekend en worden slechts beperkt door de conditie van de boot( waar we dus hard aan werken) en de fysieke en mentale conditie van de bemanning. Maar nu maken we ons eerst op voor een reis naar Duitsland en Nederland!
Het leven is goed aan boord van LUNA 😊